نخستين كتابخانه ديجيتال بزرگ اتحاديه اروپا موسوم به اروپيانا يك ماه پس از اينكه به‌دليل شمار بالاي بازديدكنندگان از كار افتاد، دوباره فعاليتش را شروع كرد.

سخنگوي كميسيون اروپا در اين زمينه اظهار داشت: اروپيانا پس از 4 برابر شدن ظرفيت سرور، مجددا فعاليت خود را آغاز كرد.

مجموعه آنلاين ميراث فرهنگي اروپا در 21 ماه نوامبر 2008 با تبليغات بسيار راه‌اندازي شد اما به‌طور غيرمنتظره با 10 ميليون بازديدكننده در ساعت مواجه شد كه در نتيجه ناتواني در پاسخگويي، از كار افتاد.

در آن زمان در اين سايت اعلام شد اروپيانا تا نيمه ماه دسامبر مجددا به فعاليت بازمي‌گردد. اين پروژه از جديدترين فناوري‌ها بهره‌گرفته تا دسترسي به فيلم، نقاشي، عكس، صداهاي ضبط شده، نقشه، دستنوشته، روزنامه و اسناد و همچنين كتاب‌هاي نگهداري شده در كتابخانه‌هاي اروپا براي كاربران در هر جا را امكان‌پذير كند.

نسخه آزمايشي اين كتابخانه كه ماه گذشته به‌مدت كوتاهي راه‌اندازي شد حاوي 2 ميليون اثر ديجيتال بود؛ كتابخانه‌ اروپيانا كه به نشاني www.europeana.eu قابل دسترس است، ‌14 كارمند و هزينه‌ سالانه‌اي در حدود ‌5/2 ميليون يورو دارد و تا سال ‌2010 كه تاريخ كاربردي شدن كامل Europeana است، 6‌ميليون اثر در آن موجود خواهد بود.

اين كتابخانه ديجيتال كه آشكارا در رقابت با پروژه مشابه آمريكايي آن يعني گوگل بوكس تاسيس شده است، قصد دارد تا به روند فعاليت‌هاي علمي و فرهنگي اروپا شتاب بخشد. كميسيون اروپايي در تاريخ 28 آوريل 2005 طي مصوبه‌اي، تاسيس چنين كتابخانه‌اي را به تصويب رساند.

پشتيبانان اصلي اين كتابخانه ديجيتال Rijksmuseum در آمستردام هلند، كتابخانه ملي بريتانيا در لندن و موزه لوور پاريس هستند و علاوه بر اينها كتابخانه‌هاي مهم كشورهاي اروپايي مانند آلمان، پرتغال، اسپانيا، بلژيك، فنلاند، مجارستان، سوئد، ايتاليا، چك و اتريش در اين پروژه مشاركت دارند.

هدف اصلي اين پروژه، دستيابي شهروندان اروپايي از هر نقطه جهان به منابع و اسناد علمي و فرهنگي براي تحقق جامعه اطلاعاتي بيان شده است.

ويوين ردينگ، كميسر اتحاديه اروپا در امور اطلاعاتي مي‌گويد: اروپيانا براي مثال به يك دانشجوي چك اين امكان را مي‌دهد كه محتويات كتابخانه بريتانيا را بدون آنكه به شهر لندن سفر كند، ببيند و يك دوستدار هنر در ايرلند نيز بتواند در خانه‌‌اش تابلوي موناليزا در لوور پاريس را تماشا كند.

گزارشگران، اين طرح را بلندپروازانه اما دشوار توصيف كرده‌اند. اونا لونگسكو، گزارشگر امور اروپايي در بي‌بي‌سي، مي‌گويد: فرانسه نخستين كشور عضو اتحاديه اروپا بود كه از اجراي چنين طرحي استقبال كرد چون مانند برخي كشورهاي ديگر اروپايي نگران است تلاش شركت آمريكايي گوگل براي آنلاين كردن ميليون‌ها كتاب باعث شود آمريكا سلطه بر فرهنگ جهان را از آن خود كند.

حدود نيمي از محتويات اروپيانا از مؤسسات فرهنگي فرانسه تامين شده است، اما اميد مي‌رود كه با حمايت مالي و فرهنگي ساير كشورهاي اروپايي مانند آلمان و لهستان، گنجينه‌هاي فرهنگي بيشتري از سراسر اروپا در دسترس كاربران اينترنت قرار بگيرد.

كتابخانه بريتانيا در لندن ازجمله صدها سازمان فرهنگي است كه در تامين ذخيره اطلاعاتي اين كتابخانه ديجيتال سهيم بوده است. كتابخانه بريتانيا اطلاعات صوتي، تصويري و متن در اختيار اروپيانا قرار داده است.

استيون بوري، رئيس مجموعه اروپا و آمريكاي كتابخانه بريتانيا مي‌گويد: كاربران اينترنت با مراجعه به سايت اروپيانا مي‌توانند به نسخه ديجيتال تاريخ اروپا كه در كتابخانه‌ها، آرشيوها و موزه‌هاي اروپا نگهداري مي‌شود، دسترسي پيدا كنند. اين مطالب مي‌تواند به شكل متن، عكس، صوت يا فيلم باشد.

كميسيون اروپا و موزه لوور فرانسه نيز در طرح چند رسانه‌اي اروپيانا مشاركت دارند. محتويات گسترده كتابخانه اينترنتي اتحاديه اروپا از مؤسسات فرهنگي تمام كشورهاي عضو اتحاديه اروپا تامين شده است.

كتابخانه‌هاي ملي اتحاديه اروپا نسخه‌هاي چاپي و ديجيتال كتاب‌هاي كمياب و ارزشمند خود را در اختيار گردانندگان اين كتابخانه گذاشته‌اند.

البته به گفته گزارشگر بي‌بي‌سي، در حال حاضر فقط يك درصد از كتاب‌هاي اين كتابخانه ديجيتال شده كه مسئله حقوقي يكي از دلايل آن است. آرشيوهاي دولتي در اتحاديه اروپا نيز مدارك مهم ملي خود را در اختيار كميسيون اروپا گذاشته‌اند تا به ذخيره اطلاعاتي كتابخانه اروپيانا اضافه شود. كميسيون اروپا خالق اين طرح و بنياد كتابخانه ديجيتال اروپا مجري آن بوده است.

اين گزارش حاكي است كه  طبق آمارها تنها در سال 2001 بيش از 336 هزار نفر در كتابخانه‌ها و آرشيو‌هاي كشورهاي اروپايي مشغول كار بوده اند، آنها در طول اين سال به 139 ميليون نفر سرويس داده‌اند.

اين نشان مي‌دهد كه حجم اعظم گردش مالي و اقتصادي در اين بخش وجود داشته است و همين نكته مي‌تواند اجراي طرح بزرگ كتابخانه ديجيتال اروپا را توجيه‌پذير سازد. همچنين به اشتراك‌گذاري منابع كتابخانه‌هاي كشورهاي اروپايي مي‌تواند ترافيك كلي اين كتابخانه‌ها را به‌شدت افزايش دهد.

همچنين انتشار اطلاعات آرشيوهاي ملي و موزه‌ها مي‌تواند از طريق رونق بخشيدن به توريسم و آموزش دانشگاهي و جذب نخبگان، سرمايه‌گذاري در اين پروژه را سودآور سازد.

تعداد كتاب‌ها و اسناد و نشريات دوره‌اي نگهداري شده در كل كتابخانه‌هاي اروپا بيش از
5/2 ميليارد جلد تخمين زده شده است،ساير فرمت‌هاي اطلاعاتي موجود شامل يك ميليون ساعت فيلم، 6/1 ميليون ساعت نوارهاي ويدئويي و 2 ميليون ساعت برنامه صوتي است.

طبق اين گزارش، آرشيو‌هاي اروپايي سالانه 10 هزار ساعت از برنامه‌هاي صوتي قديمي خود را از دست مي‌دهند و برنامه كتابخانه ديجيتال اروپا مي‌تواند به حفظ اين اطلاعات كمك كند.

يكي از چالش‌هاي ديجيتال كردن كتاب‌ها، مشكلات فني مربوط به نرم افزار اسكن‌كننده كتاب موسوم به OCR (optical character recognition) است.

اين نرم افزار قادر به تشخيص فونت‌هاي 10 تا 15 سال اخير كتاب‌هاي چاپي است و درباره كتاب‌هاي قديمي‌تر به مشكل برخورد مي‌كند، همچنين اين پروژه بايد مشكلات كپي رايت كتاب‌ها را حل كند تا بتواند به هدف خود مبني بر انتشار 6 ميليون جلد كتاب ديجيتال دست يابد.

نكته جالب توجه اينكه با جست‌وجوي كلمه ايران در كتابخانه ديجيتال مذكور مي‌توان به بيش از 9400 سند و كتاب و فيلم در باره ايران دسترسي پيدا كرد. اطلاعات يافت شده بر مبناي زبان، كشور، فرمت، تاريخ و محل نگهداري سند قابل تفكيك و طبقه بندي است.

كتابخانه مذكور با استفاده از فناوري وب2 يا وب معنايي قادر به جست‌وجوي هوشمند اطلاعات است.