كشف كهنترين هاوان سنگي ايران
اين سنگ نگارهها مجموعه فراواني از فنجاننماها هستند كه در مسير رودخانهها و چشمههاي قديمي و در دشتها و نزديك قله كوهها و در دهنه غارها و پناهگاههاي صخرهاي بهويژه در كوههاي شاهو در اورامانات به قطر تقريبي 3 الي 35 سانتيمتر كندهكاري شدهاند.
اين هنر صخرهاي را در فرهنگ عاميانه ايرانجاي سم حيوان و يا هاوان سنگي ميگويند و كمتر به آن توجه شده است.طي تحقيقات سالجاري درمناطق مختلف استان كردستان از جمله اورامانات، منطقه سارال، سقز، قروه، كرفتو، بيجار و در ارتفاعات مختلف از سطح دريا مجموعه فراواني از فنجاننماها شناسايي شدهاند كه در آنها كهنترين سنگنگارههاي شناخته شده در ايران كه تاكنون گزارش شدهاند، وجود دارد.
فنجاننماهاي مسير رودخانه سيروان در منطقه اورامانات روي تخته سنگي به ارتفاع 3 متر و طول 4 متر در فاصله 100 متري رودخانه سيروان قرار دارد كه حدود 70 فنجاننما با قطر 3 الي 10 سانتيمتر و اكثرا بر نوك تخته سنگ از دامنه غربي تا شرقي آن كندهكاري شدهاند. بعضي از اين فنجاننماها بهصورت جفت 2 عدد، 4 عدد، 6 عدد و يا بهصورت خوشهاي كنده كاري شدهاند.
طي 10 سال گذشته توسط پژوهشگر سنندجي هزاران تخته سنگ داراي هزاران نقش اكثرا پيش از تاريخ در مناطق مختلف كردستان شناسايي شده كه در غرب ايران بينظير است.گزارش اوليه اين پژوهش در ماه مي2004 در مجله تخصصي بينالمللي تحقيق هنر صخرهاي استراليا ROCK ART RESEARCH به چاپ رسيد.
البته بد نيست بدانيد كهنترين هنر صخرههاي شناخته شده در جهان تاكنون در كشور هند و مربوط به نشانههاي فنجاني است كه در صخره يك غار سنگ ريگي كنده كاري شدهاند.